Wat is een supermaan? Uitleg en alle supermanen van 2026

Wie voor het eerst van een "supermaan" hoort, verwacht misschien een spectaculair ander uitziende maan — bijna dubbel zo groot, knalgeel, alsof hij zo uit een sciencefictionfilm komt. In werkelijkheid is het verschil subtieler dan de meeste krantenkoppen doen vermoeden, maar wél degelijk meetbaar. En op de juiste avond, op de juiste plek, met de juiste verwachtingen, is een supermaan zeker de moeite waard om even naar buiten te lopen.

Wat is een supermaan precies? Perigeum ontmoet volle maan

De maan draait niet in een perfecte cirkel om de aarde, maar in een lichte ellipsvorm. Daardoor is de afstand tussen aarde en maan niet constant: op het dichtstbijzijnde punt in haar baan, het perigeum, staat de maan zo'n 356.500 kilometer van de aarde; op het verste punt, het apogeum, loopt dat op tot ruim 406.000 kilometer. Een supermaan ontstaat wanneer een volle maan min of meer samenvalt met dat perigeum — vandaar dat je de term ook weleens "perigeum-volle-maan" ziet, al bekt "supermaan" een stuk lekkerder.

Er is geen strikte, universeel vastgelegde grens voor "hoe dichtbij is dichtbij genoeg". Verschillende bronnen hanteren net iets andere afstandscriteria, waardoor je in het ene overzicht drie supermanen per jaar telt en in het andere maar één of twee. Wat overal hetzelfde blijft: hoe dichter de volle maan bij het perigeum valt, hoe groter en helderder hij oogt.

Hoeveel groter en helderder is een supermaan écht?

De veelgenoemde cijfers zijn ongeveer 14% groter in diameter en tot 30% helderder vergeleken met een volle maan op zijn verste punt, het apogeum — soms een "micromaan" genoemd. Dat klinkt indrukwekkend op papier, maar in de praktijk, los aan de hemel en zonder referentiepunt ernaast, is het verschil met het blote oog lastig te zien. Zet je geen twee foto's naast elkaar, dan zul je een supermaan zelden spontaan herkennen als "groter dan normaal". De meeste mensen merken 'm dan ook pas echt op wanneer hij laag boven de horizon staat, vlak na opkomst of vlak voor ondergang.

Dat "reuzengevoel" bij een lage maan is trouwens vaak een optische illusie — de zogeheten maanillusie — en heeft weinig met de supermaan zelf te maken. Onze hersenen schatten de maangrootte anders in wanneer er gebouwen, bomen of een skyline als referentie in beeld staan.

Sterker nog: een gewone volle maan laag boven de horizon oogt voor de meeste mensen minstens zo indrukwekkend als een supermaan hoog aan de hemel. Het is vooral de combinatie van beide — perigeum én lage stand — die het meeste effect geeft.

De supermanen van 2026

In 2026 zijn er drie volle manen die dicht genoeg bij het perigeum vallen om algemeen als supermaan te gelden:

• 3 januari 2026 — de Wolfsmaan, de eerste volle maan van het jaar.
• 24 november 2026 — de Bevermaan.
• 24 december 2026 — de Koudemaan, vlak voor kerst en de meest uitgesproken supermaan van het jaar.

De exacte tijden in Nederlandse tijd vind je in de volledige volle maan kalender van 2026, waar supermanen zijn gemarkeerd met een gouden label. Ben je juist benieuwd naar het tegenovergestelde? In mei 2026 staan er twee micromanen op de kalender — de volle maan op z'n verst van de aarde, dus net iets kleiner dan gemiddeld.

Zo haal je het meeste uit een supermaan

Wil je het effect zo goed mogelijk zien? Ga kijken rond het moment van maanopkomst, kort na zonsondergang, en zoek een plek met vrij zicht op de horizon — een dijk, strand, duin of open veld werkt een stuk beter dan een straat vol gebouwen. Combineer de maan in je blikveld met een herkenbaar object op de grond, zoals een silhouet van bomen of een molen, en de maanillusie doet de rest vanzelf. Kom op tijd: een supermaan die al hoog aan de hemel staat, oogt niet anders dan een gewone volle maan.

Wil je 'm ook vastleggen op de gevoelige plaat? In onze gids over volle maan fotograferen staan de camera-instellingen, de looney 11-vuistregel en het beste tijdstip om een scherpe foto te maken — inclusief tips voor wie het met een smartphone probeert.

Waarom heet het de Wolfsmaan, Bevermaan of Koudemaan?

Misschien viel het je al op: elke volle maan heeft naast "supermaan" ook een eigen naam. Die namen komen niet uit de astronomie, maar uit oude Noord-Amerikaanse en Europese boerenkalenders, waarin elke maand z'n eigen volle maan kreeg op basis van wat er in de natuur gebeurde. De Wolfsmaan van januari verwijst naar wolven die in de koude wintermaanden hongeriger en dus hoorbaarder waren. De Bevermaan van november dankt zijn naam aan het seizoen waarin bevers hun dammen versterkten voor de winter. En de Koudemaan van december spreekt eigenlijk voor zich. Leuk om te weten, maar voor de sterrenkunde zelf maakt de naam geen enkel verschil — het blijft gewoon de volle maan van die maand, toevallig ook nog eens extra dichtbij.